kumkuat, turunçgiller içinde küçük mücevher olarak adlandırılır. kumkuat
(kumkuat) çincede altın portakal
manasına gelir "gold orange".
dünyada kabuğu ile beraber yenilen tek narenciye çeşididir.
evlerde, balkonlarda yetiştirilen belki de tek meyve ağacı kumkuatdır.
anavatanının çin olduğuna inanılır. batı dünyası ile tanışması 19.yüzyıl
ortalarında olmuştur. türkiye'nin çeşitli bölgelerinde yetiştirilmeye çalışıldıysa
en iyi meyve oluşumu rize ilinde sağlanmıştır.
* kumkuat, üç yaprak anaç üzerine göz aşısı yapılarak üretilir.
* erkek ve dişi organları aynı çiçek üzerinde olduğundan tek bir kumkuat
bitkisi her yerde çiçeğe ve meyveye yatabilmektedir.
* rize de temmuz ayı sonlarına doğru çiçek açmakta, meyve oluşması ağustos
sonu ile eylül ayı içersinde olmaktadır.
* meyveleri iri zeytin büyüklüğünde olup nisan-mayıs aylarında yeme
olgunluğuna erişmektedir.
* meyve koparılmazsa bir yıl bitki üzerinde kalabilmekte, aynı lezzetle
yenebilmektedir
kültür altına alınan, yiyecekleri için yetiştirilen kumkuat'ın tanınmış
çeşitleri şunlardır:
* hong kong : chin chü, shan chin kan, ve chin tou olarak adlandırılırlar.
hong kong ve çin'in bazı dağlık bölgelerinde yetiştir. çevre genişliği 1.6-2 cm
civarındadır. olgunlaştığında zayıf ve fazla etli olmayan kabuğu soyulur. 3-4
küçük çekirdeği bulunur.
* marumi : japonya orjinli olup meyve hafif basık küre şeklinde
yuvarlaktır. uzunluğu 3.2 cm kadardır. altın sarısı renktedir. meyve aromatik
ve baharatımsıdır. 4-7 çekirdeği bulunur. ağacı 2.75m'ye kadar ulaşır. küçük
yapraklıdır. aynı sezon için de oluşabilecek soğuklara karşı daha dayanıklıdır.
* meiwa : japonya orjinlidir. kısa yuvarlak bir yapıda olup 4 cm'lik bir
genişliğe sahiptir. kabuk portakal sarısı renkte olup, çok kalındır. meyvesi
tatlı olup 7 çekirdeğe sahiptir. sık sık çekirdeksiz veya daha az çekirdekli
olanlarına da rastlamak mümkündür. çin'de de yaygın olarak bu çeşit
yetiştirilir. taze olarak yenilmek için en ideal kumkuat'dır.
* nagami : çin'den dünya'ya yayılmıştır. 4-5 dilimlik meyvesi olup. 2-5
çekirdeği vardır. yuvarlak olup 4-5 cm büyüklüğe erişirir. mevsimi ekim'den
ocak ayına kadardır. ağacı 4.5m'ye kadar ulaşır.
yetiştirildiği yerler:
dünya da, çin, japonya, amerika, porto rico, guatemala, kolombiya,
brezilya ve güney hindistan da yetişir. türkiye de ise, rize'ye 50-60 yıl önce
batum'dan gelmiştir.
faydaları:
* c vitamini bakımından zengin olan kumkuat, kabuğu ile beraber yenildiğinde
gribal enfeksiyonları önlemede önemli rol oynamaktadır.
* a,b1,b2,b3 ve kalsiyum da ihtiva eden kumkuat, sinir sisteminin düzenli çalışmasını sağlar.
nasıl ve nerede kullanacağız?
* kumkuat genelde taze meyve olarak kabuğu ile birlikte yenilir.
* reçel ve marmelatı yapılır.
* çok değişik bir aroması vardır.
* meyve suyu ve sos olarak kullanılır.
* dünya restaurantlarında tatlı ve salatalarda en gözde yeri alır.
* alkollü içki masalarının bulunmaz çok değerli mezesidir.